Terwijl veel Nederlanders elke ochtend vroeg opstaan voor hun werk of studie, maakt Anne (23) uit Utrecht een opvallende keuze. Ze besloot te stoppen met haar studie en bijbaan om zich volledig te richten op activisme en demonstraties.
“Studeren voelde voor mij zinloos,” vertelt ze. “De wereld staat in brand. Klimaat, ongelijkheid, oorlog… iemand moet daar iets tegen doen. Dus ben ik gestopt met school en werk om mij volledig op activisme te richten.”
Van collegezaal naar protestplein
Anne begon tijdens haar studie politicologie steeds vaker demonstraties te bezoeken. Eerst sporadisch, later bijna wekelijks. Uiteindelijk besloot ze dat protesteren voor haar belangrijker was dan haar studie.
“Op een gegeven moment zat ik in een collegezaal en dacht ik: waarom zit ik hier? De echte verandering gebeurt buiten, op straat.”
Sindsdien is ze regelmatig te vinden bij demonstraties in steden als Amsterdam, Den Haag en Utrecht. De afgelopen jaren zijn protesten in Nederland sterk toegenomen: alleen al in Den Haag vinden jaarlijks honderden demonstraties plaats over onderwerpen als klimaat, landbouwbeleid, onderwijs en internationale conflicten.
Activisme als ‘werk’
Volgens Anne voelt activisme inmiddels als haar fulltime bezigheid. Ze helpt met het organiseren van acties, maakt posters en mobiliseert mensen via sociale media.
“Het kost veel tijd. Je moet acties plannen, mensen bereiken, en aanwezig zijn bij protesten. Dat is bijna een baan op zich.”
Critici stellen echter dat veel activisten vooral demonstreren zonder verantwoordelijkheid te nemen voor werk of studie. Anne begrijpt die kritiek, maar is het er niet mee eens.
“Verandering komt nooit van mensen die gewoon hun werk blijven doen en verder niets.”
Krijgen demonstranten betaald?
Een veelgehoorde beschuldiging in discussies over protesten is dat demonstranten “betaald” worden om aanwezig te zijn. Het idee van zogeheten paid protesters komt regelmatig terug in politieke discussies en online debatten, maar harde bewijzen dat hele demonstraties uit betaalde deelnemers bestaan zijn zeldzaam. ()
Wat wel bestaat, zijn vergoedingen voor vrijwilligers binnen organisaties. In Nederland mogen vrijwilligers een belastingvrije vrijwilligersvergoeding krijgen. Die kan oplopen tot ongeveer €210 per maand of €2100 per jaar, met een maximum uurtarief van enkele euro’s.
Bij sommige actiegroepen kan er ook een onkostenvergoeding worden gegeven. Zo meldde een woordvoerder van klimaatactiegroep Extinction Rebellion dat een deel van de demonstranten een vergoeding van ongeveer €170 per maand kreeg om gemaakte kosten te dekken.
Volgens organisaties zelf gaat het daarbij niet om “betaling om te protesteren”, maar om het vergoeden van kosten zoals reizen, trainingen of materialen.
Activisme groeit
De afgelopen jaren is activisme zichtbaarder geworden in Nederland. Klimaatprotesten, studentenacties en boerenprotesten trokken regelmatig duizenden deelnemers en soms ook stevige reacties uit de samenleving.
Anne denkt dat dit pas het begin is.
“Steeds meer jongeren voelen dat het systeem niet voor hen werkt. Dan is protesteren een manier om je stem te laten horen.”
Of ze ooit weer gaat studeren of werken weet ze nog niet.
“Misschien. Maar voorlopig is activisme mijn prioriteit.”
