Anne (55) kijkt met groeiende verbazing naar het politieke debat in Nederland. Volgens haar wordt het woord democratie vaak gebruikt als moreel schild, maar steeds minder als praktisch uitgangspunt. “Een democratie betekent toch dat je met elkaar in gesprek blijft?” zegt ze. “Juist wanneer meningen schuren.”
Uitsluiting als nieuw normaal
Anne wijst erop dat vooral rechtse partijen de laatste jaren structureel worden uitgesloten door linkse partijen. Geen samenwerking, geen coalities, vaak zelfs geen inhoudelijk gesprek. “Nog vóórdat er inhoud wordt besproken, is de deur al dicht,” zegt ze. “Dat voelt meer als morele censuur dan als democratie.”
Het gaat niet om eens zijn
Anne benadrukt dat haar standpunt vaak verkeerd wordt begrepen. “Mensen denken meteen: ‘Dan zal ze het wel eens zijn met die partij.’ Maar dat is helemaal niet het punt.”
Volgens haar hoef je het niet eens te zijn met een partij om haar niet uit te sluiten. “In een democratie stemmen mensen op allerlei partijen. Dat betekent dat die ideeën leven onder burgers. Die negeren of wegzetten lost niks op.”
Wat zegt dit over de democratie?
Anne stelt een ongemakkelijke vraag: “Hoe democratisch is een democratie als bepaalde stemmen bij voorbaat ongeldig worden verklaard?”
Volgens haar ondermijnt uitsluiting juist het vertrouwen in het systeem. “Mensen voelen zich niet gehoord en keren zich dan af van de politiek — of radicaliseren juist.”
Dialoog is geen goedkeuring
Wat Anne mist, is het onderscheid tussen luisteren en goedkeuren. “In gesprek gaan betekent niet dat je toegeeft. Het betekent dat je begrijpt waar ideeën vandaan komen.”
Ze gelooft dat echte democratische weerbaarheid juist ontstaat door debat. “Als standpunten echt zo zwak of gevaarlijk zijn, dan win je dat debat door argumenten — niet door uitsluiting.”
Leren van elkaars standpunten
Volgens Anne is het probleem dat politiek steeds meer draait om morele grenzen trekken. “Wij zijn goed, zij zijn fout. Maar zo simpel is de samenleving niet.”
Ze pleit voor meer volwassenheid in het debat. “Laten we het dialoog aangaan. Luisteren. Vragen stellen. Kritisch zijn zonder de ander te demoniseren.”
“Democratie vraagt lef”
Anne sluit af met een duidelijke boodschap. “Democratie is rommelig. Ongemakkelijk. Soms confronterend. Maar juist daarom is het waardevol.”
“Partijen uitsluiten voelt misschien veilig,” zegt ze, “maar echte democratie vraagt lef: het lef om met elkaar te blijven praten — ook als het schuurt.
