De afgelopen jaren klinkt er steeds vaker kritiek van teleurgestelde kiezers. Veel D66-stemmers vinden dat hun partij niet levert wat is beloofd en in de praktijk vooral VVD-beleid uitvoert. Tegelijkertijd klinkt onder sommige VVD-kiezers juist de klacht dat hun partij te veel opschuift richting het progressieve beleid van D66.
Volgens critici laat dit zien dat de verschillen tussen beide partijen kleiner zijn dan vaak wordt gedacht. Zij stellen zelfs dat D66 en de VVD in de kern dezelfde politieke koers volgen. Maar waar komt dat idee vandaan?
Lidmaatschap van dezelfde Europese fractie
Een belangrijk argument dat vaak wordt genoemd, is dat zowel D66 als de VVD aangesloten zijn bij Renew Europe, een politieke fractie in het Europees Parlement. Deze fractie verenigt liberale en pro-Europese partijen uit verschillende EU-landen die samenwerking, economische openheid en Europese integratie centraal stellen.
Volgens critici betekent dit lidmaatschap dat beide partijen zich moeten richten naar dezelfde Europese beleidslijn. Zij stellen dat grote keuzes over economie, marktwerking, Europese samenwerking en regelgeving binnen zo’n fractie grotendeels gezamenlijk worden bepaald. Daardoor zouden nationale verschillen minder groot zijn dan ze lijken.
Vanuit deze redenering maakt het voor kiezers uiteindelijk weinig uit op welke van de twee partijen zij stemmen, omdat de hoofdrichting van het beleid vergelijkbaar blijft.
Overeenkomsten in beleid en koers
Critici wijzen daarnaast op inhoudelijke overeenkomsten tussen D66 en de VVD. Beide partijen worden doorgaans gezien als pro-Europees, economisch liberaal en voorstander van internationale samenwerking. Ook steunen ze vaak vergelijkbare maatregelen op het gebied van Europese integratie, handelsbeleid en de positie van Nederland binnen de EU.
Volgens deze analyse ligt de nadruk bij beide partijen op:
- Europese samenwerking en verdere integratie
- Een open economie en internationale handel
- Marktgerichte oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken
- Internationale oriëntatie van Nederland
Voorstanders van de stelling dat de partijen sterk op elkaar lijken, zien hierin bewijs dat de verschillen vooral in toon en presentatie zitten, niet in de kern van het beleid.
Toch ook duidelijke verschillen volgens anderen
Tegenstanders van deze visie benadrukken dat partijen binnen dezelfde Europese fractie nog steeds eigen standpunten en prioriteiten hebben. Volgens hen bestaan er juist duidelijke verschillen tussen D66 en de VVD, bijvoorbeeld op het gebied van klimaatbeleid, onderwijs, sociale voorzieningen en de rol van de overheid.
Waar de VVD vaak de nadruk legt op economische vrijheid en een kleinere overheid, profileert D66 zich doorgaans sterker op thema’s als onderwijs, bestuurlijke vernieuwing en progressief sociaal beleid. Volgens deze groep kiezers en analisten zijn de partijen dus zeker niet identiek.
Een blijvend debat onder kiezers
De discussie over de overeenkomsten tussen D66 en de VVD raakt aan een bredere vraag over de Nederlandse politiek: hoeveel ruimte hebben partijen nog om zich te onderscheiden wanneer zij samenwerken op Europees niveau en regelmatig samen regeren?
Voor sommige kiezers bevestigt de samenwerking het beeld dat de partijen in de praktijk dicht bij elkaar staan. Voor anderen blijven de ideologische verschillen juist duidelijk zichtbaar.
Hoe groot de afstand tussen D66 en de VVD werkelijk is, blijft daarmee uiteindelijk een kwestie van politieke interpretatie — en van hoe kiezers hun beleid ervaren.
