AOW-leeftijd sneller naar 70 jaar
De nieuwe coalitie van D66, VVD en CDA gooit het roer om in het pensioenbeleid. Door een aangepaste rekensleutel stijgt de AOW-leeftijd voortaan sneller mee met hoe lang we gemiddeld leven. Het gevolg: de magische grens van 70 jaar komt niet pas in 2069 in beeld, maar al in 2054. Dat is een forse versnelling en laat zien dat de koers fundamenteel verandert.
Wie krijgt dit het eerste te voelen?
Ben je geboren in of na 1984? Dan schuift je AOW-moment minimaal een jaar op. Doordat de pensioenleeftijd strakker wordt gekoppeld aan de levensverwachting, tikt elk extra levensjaar zwaarder door. Vooral jongere generaties merken dat direct: je blijft langer aan het werk voordat de AOW ingaat.
Hoe werkt de huidige en nieuwe formule?
Op dit moment bepaalt het ministerie van Sociale Zaken elk jaar de AOW-leeftijd voor vijf jaar vooruit. Daarbij kijken ze naar de verwachte levensduur van 65-jarigen. Wettelijk is vastgelegd dat twee derde van de stijging in levensverwachting wordt doorgerekend naar de AOW-leeftijd. Dat dempt de schokken en zorgt voor een geleidelijk pad omhoog.
De coalitie wil dat systeem vanaf 2033 aanpassen. Niet langer twee derde, maar de volledige toename in levensverwachting telt dan mee. Een een-op-een-koppeling dus. Daarmee versnelt het tempo structureel en sluit het volgens de voorstanders beter aan bij de demografische realiteit.
Rob Jetten D66
Foto Martijn Beekman
Rekenwerk en online tools
De Telegraaf liet de effecten doorrekenen met prognoses van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en ziet een duidelijk verschil: onder de huidige regels gaat het trager. Ook de online rekentool van de Sociale Verzekeringsbank laat zien wat de nieuwe aanpak betekent. Toegepast op dezelfde CBS-verwachtingen komt de AOW-leeftijd in 2054 al uit op 70 jaar. In het bestaande stelsel klimt de leeftijd meer geleidelijk, waardoor het pieken en dalen beter dempt.
Wat levert het de schatkist op?
Volgens de coalitie levert de stevigere koppeling uiteindelijk een structurele besparing van 2,8 miljard euro per jaar op. Mensen krijgen later AOW en blijven langer op de arbeidsmarkt actief. Daarmee past de maatregel in het bredere streven om de kosten van vergrijzing beheersbaar te houden.
Schuurt met afspraken uit 2019
Die versnelling staat op gespannen voet met het pensioenakkoord dat in 2019 werd gesloten. Toen is juist bewust gekozen voor een mildere koppeling om draagvlak te creëren. Premier Mark Rutte noemde een directe koppeling destijds zelfs overdreven. Om vakbonden tegemoet te komen, is toen gekozen voor de huidige, afgezwakte formule die rust rond de AOW-leeftijd moest brengen.
Onrust bij vakbonden
Bij FNV is het vertrouwen broos. Voormalig onderhandelaar Tuur Elzinga ziet de verandering als een breuk met de afspraken. Hij schetst hoe precair het akkoord was: een compromis dat met moeite werd geslikt. Volgens hem gaat het deksel nu weer van de pan en barst de discussie opnieuw los. Je kunt volgens hem opnieuw groepen verwachten die vasthouden aan het uitgangspunt dat 67 ook echt 67 moet blijven.
Wanneer merk je het verschil?
De AOW-leeftijd staat nu op 67. In 2028 wordt dat 67 jaar en drie maanden. Volg je de oude systematiek, dan kom je in 2034 uit op 67 jaar en zes maanden. Met de nieuwe methode ligt datzelfde niveau al een jaar eerder. De versnelling is dus niet alleen iets voor later; je ziet hem relatief snel terug in de cijfers.
Verschil groeit richting 2054 en verder
Na 2034 lopen de twee paden steeds verder uiteen. Rond 2054 is het verschil een vol jaar: in het huidige stelsel zou je op 69 jaar uitkomen, in de coalitieplannen al op 70. Voor iemand die in 1984 is geboren, betekent dat concreet een jaar langer doorwerken. Kijk je helemaal naar 2070, dan schat het CBS dat de AOW-leeftijd met de nieuwe koppeling 71 jaar en zes maanden wordt. Met de oude methode zou dat circa 70 jaar zijn. Het illustreert hoe groot het effect van de rekenregel op termijn kan zijn.
Techniek en kanttekeningen
Actuaris Egbert Kromme (voorheen KPMG) bevestigt dat de sommen kloppen: haal je de factor twee derde uit de formule, dan kom je met de CBS-prognoses in 2054 op 70 jaar uit. Tegelijk wijst het ministerie erop dat er geen officiële bevestiging komt zolang de leeftijd niet binnen het vijfjaarvenster valt. CBS-cijfers worden jaarlijks bijgesteld; de coronajaren drukten de levensverwachting bijvoorbeeld tijdelijk, wat de stijging afremde.
Politiek blijft het spannend
CDA-leider Henri Bontenbal benadrukt dat er volgens hem geen sprake is van een versobering van de AOW. De snellere koppeling zou bovendien pas ingaan na afloop van het pensioenakkoord, stelt hij, om de achterban gerust te stellen. Desondanks is duidelijk dat het debat weer volledig open ligt. Met een hogere financiële inzet, oude beloftes en nieuwe rekenregels wordt de AOW-leeftijd de komende jaren hoe dan ook een heet hangijzer. Of deze koers standhoudt, hangt af van politiek draagvlak en maatschappelijke druk.
