De prijzen voor olie en gas zijn maandag sterk toegenomen. De stijging van de olieprijs was de grootste in één dag in vier jaar tijd. Aanleiding zijn de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran en de oplopende spanningen rond de Straat van Hormuz.
Brentolie – de internationale maatstaf voor olie uit onder meer het Midden-Oosten en de Noordzee – werd ruim 13 procent duurder en kwam uit boven de 82 dollar per vat. Vrijdag lag de prijs nog op 72,87 dollar. Hoe lang deze stijging aanhoudt, is onzeker. Ook de Europese gasprijs ging fors omhoog en steeg maandag met ongeveer 25 procent.
De spanningen draaien vooral om de Straat van Hormuz, een belangrijke route voor het wereldwijde transport van energie. Iran zegt dat de vaarroute open blijft, maar er zijn meldingen van aanvallen op olietankers en marineschepen. Volgens de Amerikaanse president Donald Trump heeft de VS negen Iraanse marineschepen vernietigd.
Ongeveer een vijfde van het wereldwijd verhandelde vloeibaar gemaakte aardgas (lng) gaat via de Straat van Hormuz. Het grootste deel daarvan komt uit Qatar. Europa is een belangrijke afnemer van dit gas en merkt de gevolgen van stijgende prijzen direct. Voor de Verenigde Staten ligt dat anders: dat land exporteert juist veel vloeibaar gas.
Door zijn ligging aan de Straat van Hormuz heeft Iran grote invloed op de mondiale energievoorziening. Het land produceert normaal zo’n 3,3 miljoen vaten olie per dag, ongeveer 3 procent van de wereldproductie.
Hogere kosten voor huishoudens en automobilisten
De stijgende energieprijzen worden ook merkbaar voor consumenten. Door de duurdere olie kan benzine en diesel in Nederland de komende dagen en weken ongeveer 5 tot 10 cent per liter duurder worden als de hoge olieprijs aanhoudt. Voor een volle tank van 50 liter betekent dat zo’n 2,50 tot 5 euro extra.
Ook huishoudens kunnen meer gaan betalen voor gas. Bij een stijging van de groothandelsprijs met 25 procent kunnen variabele energietarieven uiteindelijk zo’n 10 tot 30 cent per kubieke meter hoger uitvallen. Voor een gemiddeld huishouden kan dat tijdens een maand met normaal verbruik enkele tientjes extra kosten betekenen. Huishoudens met een vast energiecontract merken de prijsstijging voorlopig minder snel.
Brandstofprijzen waren al relatief hoog door eerdere spanningen in het Midden-Oosten en de eerdere dreiging van een Amerikaanse aanval op Iran.
Extra olieproductie waarschijnlijk onvoldoende
Landen van oliekartel OPEC hebben zondag besloten de olieproductie volgende maand te verhogen. Toch zal dit waarschijnlijk niet direct voorkomen dat olieprijzen verder stijgen. Iran is zelf ook lid van OPEC en is de vierde grootste producent binnen het kartel.
Een vergelijkbare prijsstijging vond plaats na de Russische inval in Oekraïne in 2022. Toen kostte Brentolie tijdelijk meer dan 110 dollar per vat. Het huidige prijsniveau werd voor het laatst kort bereikt in juni 2025. In de eerste helft van 2024 lag de olieprijs enkele maanden boven het huidige niveau.
