Ben jij iemand die op elke taalfout springt?
Kriebelt het bij je als je een typfout in een artikel ziet? En voel je meteen de drang om in te grijpen, alsof je de taalpolitie bent? Dan heb je misschien een eigenschap die minder gezellig overkomt dan je denkt. Onderzoekers wijzen er namelijk op dat eeuwige taalverbeteraars in het dagelijks leven vaak minder ‘aangename’ mensen blijken te zijn.
Dat klinkt hard, maar het is gebaseerd op bevindingen uit een studie. Niet dat foutjes opeens oké of handig zijn, maar de manier waarop je erop reageert, zegt mogelijk meer over jou dan over de schrijver.
Wat de onderzoekers precies deden
Een team van de Universiteit van Michigan liet 83 proefpersonen een reeks e-mails lezen. In die berichten zaten opzettelijk verschillende soorten fouten: slordige typefouten, grammaticale missers en – als controlemateriaal – teksten zonder fouten.
Na het lezen moesten de deelnemers de vermeende afzenders beoordelen. Niet alleen op hoe slim ze leken, maar ook op vriendelijkheid en nog wat andere persoonlijke indrukken. Zo konden de onderzoekers zien wat taalblunders doen met het beeld dat je van iemand vormt.
Wie stoort zich, en wie kan het laten gaan?
Een opvallend patroon: mensen met een extraverte inslag lieten zich minder afleiden door die taaluitglijers. Zij konden makkelijker door de misstappen heen kijken en bleven milder in hun oordeel over de schrijvers.
Anderen, die zichzelf eerder als introvert omschrijven of die in persoonlijkheidstesten lager scoren op ‘aangenaamheid’, bleken zich juist meer te ergeren aan spelfouten en grammaticale slordigheden. Hun waardering voor de afzenders zakte sneller zodra er iets niet klopte in de tekst.
Waarom die irritatie zo kan werken
Volgens de onderzoekers heeft dit te maken met hoe goed je omgaat met afwijkingen. Taalfouten zijn kleine breuken met wat je verwacht; sommige mensen kunnen daar prima mee leven, anderen raken er meteen door geprikkeld. Die laatste groep reageert strenger en koppelt de fout sneller aan het karakter of de capaciteiten van de schrijver.
Nog een nuance: proefpersonen die zichzelf als zeer gewetensvol omschreven en mensen die wat meer ‘gesloten’ zijn voor nieuwe ervaringen, waren vooral gevoelig voor puur typografische slippertjes. Dus niet per se die taalkundige zwaardere fouten, maar juist de tikfoutjes die je maakt als je te snel typt. De onderzoekers zien hierin een duidelijk verband tussen iemands taalgevoeligheid en persoonlijkheidskenmerken.
Wat betekent dit voor jouw dagelijkse leven?
De volgende keer dat je jeuk krijgt van een spatie te veel of een d/t-blunder, is het misschien interessant om bij jezelf na te gaan: reageer ik op de boodschap, of vooral op het foutje? Natuurlijk is helder taalgebruik belangrijk. Maar dit onderzoek suggereert dat jouw mate van irritatie ook iets zegt over hoe je naar afwijkingen en imperfecties kijkt.
Dat wil niet zeggen dat je nooit meer iemand mag wijzen op een misslag. Wel kun je nadenken over toon en timing. Gaat het om een informele e-mail of een snel bericht op je telefoon, dan kun je de boodschap prima begrijpen ondanks een typfout. En een vriendelijke tip komt altijd beter aan dan een streng tik op de vingers.
Foutjes, persoonlijkheid en nuance
Belangrijk om te onthouden: de proefpersonen gaven hun indruk van de schrijvers, maar zo’n indruk is niet automatisch een feit over iemands intelligentie of vriendelijkheid. Een tikfout maakt je niet dom, net zomin als perfecte spelling je automatisch sympathiek maakt. Het onderzoek legt vooral bloot welke filters we gebruiken als we taal lezen.
Het aardige – of confronterende – is dat je hiermee ook je eigen leesbril leert kennen. Ben je iemand die soepel over ruis heen stapt, of iemand die scherp inzoomt op elk detail? Beide houdingen hebben hun plek, maar ze kleuren wel hoe je anderen beoordeelt.
Tot slot: taal is menswerk
We typen allemaal weleens te snel, zeker op een telefoon of onder tijdsdruk. Online communicatie zit bovendien vol met afkortingen, autocorrect-ongemakken en halve zinnen. Dat maakt taal levendig, maar ook rommelig. Niet iedereen heeft dezelfde tolerantie voor die rommeligheid, en dat is precies waar dit onderzoek een kijkje onder de motorkap geeft.
Zie je in dit stuk of elders toch een slordigheidje? Laat het gerust even weten – met een vriendelijke noot kom je het verst. En wie weet ontdek je dat een beetje soepelheid in taal ook het gesprek daarachter leuker maakt.
