Drukte op het stroomnet gaat je rekening bepalen
Na je werk lekker uitgebreid koken of juist de wasmachine laten draaien? Over een paar jaar kan dat je meer kosten dan nu. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) wil de prijs die je voor het stroomnet betaalt laten meebewegen met het moment van de dag. Op drukke uren wordt het dan duurder, op rustige momenten juist voordeliger. Later dit jaar legt de toezichthouder de nieuwe structuur voor de nettarieven vast.
Wat verandert er aan de nettarieven?
De kern van het plan: de netbeheerkosten (de zogeheten nettarieven) worden tijdsafhankelijk. Je betaalt straks niet alleen voor hoeveel stroom je gebruikt, maar ook voor wanneer je die stroom van het net vraagt. De ACM wil zo het overvolle net ontlasten. Het idee is dat jij en ik onze apparaten vaker buiten de piekuren gebruiken. De invoering staat op zijn vroegst voor 2028 op de kalender; precieze details volgen later.
Waarom is dit nodig?
Het stroomnet kraakt en piept door de snelle groei van elektrische auto’s, warmtepompen en zonnepanelen. Netbeheerder TenneT sloeg onlangs opnieuw alarm: als er niets gebeurt, kan er dit jaar nog een tijdelijke stop komen op nieuwe aansluitingen voor woningen en kleine bedrijven in Utrecht, Gelderland en Flevoland. Dat betekent in de praktijk: even geen ruimte voor extra capaciteit.
Piekdruk verlagen: van dimmen tot uitschakelen
Om de druk op piekmomenten te verlagen, ziet TenneT ingrijpende maatregelen als onvermijdelijk. Denk aan openbare laadpalen die op drukke tijden langzamer laden of zelfs tijdelijk uitgaan. Op sommige plekken gebeurt dat al, maar volgens TenneT moet dit veel breder worden toegepast om het net door de spits te loodsen.
Leveringszekerheid onder druk na 2030
Tot en met 2030 verwacht TenneT dat de Nederlandse stroomvoorziening in grote lijnen overeind blijft. Daarna wordt het spannender. Voor 2033 rekent de netbeheerder op gemiddeld 12,6 uur stroomtekort per jaar, ruim boven de norm van vier uur. In 2035 zou het nog altijd om circa 9,2 uur per jaar gaan. Beide cijfers liggen dus boven wat Nederland acceptabel vindt.
Wanneer merk jij hier iets van?
De tijdsgebonden nettarieven voor huishoudens en kleinzakelijke klanten komen er niet morgen. De ACM mikt op invoering vanaf 2028, mits alle techniek en regelgeving op orde is. Voor grootverbruikers die rechtstreeks aan TenneT’s hoogspanningsnet hangen bestaan dit soort tarieven al langer. Het verschil is dat het voor miljoenen kleine aansluitingen veel complexer is om het netjes en eerlijk te organiseren.
Wat moeten netbeheerders en energieleveranciers regelen?
Netbeheerders en energiebedrijven werken nu aan de vraag: hoe vertaal je deze aanpak naar kleinverbruikers? Daarvoor is beter inzicht nodig in waar en wanneer het net volloopt. Pas dan kunnen ze écht flexibele contracten aanbieden, met tarieven die je stimuleren om buiten de piekuren te wassen, laden of koken. Hoe die contracten eruitzien en hoeveel je precies betaalt per tijdvak, is nog onderwerp van uitwerking.
Te laat voor de dreigende aansluitstop
De nieuwe tariefstructuur helpt niet meer om de mogelijke aansluitstop van later dit jaar af te wenden; daarvoor komt het simpelweg te laat. Toch benadrukt de ACM dat slimmer gebruikmaken van het netwerk cruciaal is. Alleen maar kabels en stations bijbouwen redt het niet: vraag en aanbod moeten ook beter in de tijd worden verdeeld.
Energietransitie kraakt onder onzekerheid
In een vers rapport schrijft de ACM dat de energietransitie onder druk staat door geopolitieke spanningen. Ook de uitrol van warmtenetten blijft achter op schema. Voor consumenten is het er ondertussen niet overzichtelijker op geworden. Nieuwe producten als dynamische contracten, terugleverkosten, het afbouwen van salderen en mogelijkheden om energie te delen maken kiezen lastiger, hoe nuttig ze op zichzelf ook kunnen zijn.
Gas blijft belangrijk, maar herkomst verschoof
Nederland gebruikt nog steeds veel gas. Sinds de toestroom van Russisch gas is weggevallen, komt het grootste deel van onze import binnen als vloeibaar aardgas (lng). Ongeveer driekwart van die lng-stroomt via terminals naar ons toe vanuit de Verenigde Staten. Dat maakt ons minder afhankelijk van Rusland, maar wel kwetsbaar voor schommelingen op de wereldmarkt.
Wat kun je nu al doen?
Wachten op 2028 is niet nodig om slimmer met stroom om te gaan. Je kunt nu al piekmomenten mijden door was en vaat later op de avond te draaien, je elektrische auto ’s nachts te laden en zware verbruikers niet tegelijk aan te zetten. Dat helpt het net én vaak je portemonnee, zeker als je al een (half) dynamisch contract hebt. Zodra de nieuwe nettarieven ingaan, levert dit soort spreiden je waarschijnlijk nog meer voordeel op.
