Een noodsignaal dat je nooit mag negeren
Bij een hersenbloeding denken veel mensen automatisch aan iemand op leeftijd. Dat beeld is achterhaald. Steeds vaker treft het ook mensen die nog midden in hun werk en gezin zitten. Meer dan de helft van de patiënten is jonger dan zeventig. Juist dat onverwachte maakt het zo gevaarlijk: je rekent er niet op en vaak voel je het niet aankomen.
Toch zijn er duidelijke waarschuwingen die je serieus moet nemen. Als je ze herkent en meteen handelt, kun je levensreddend bezig zijn en blijvende hersenschade beperken. Het verschil tussen snel reageren en afwachten is enorm.
De kans is echt niet klein
We schrikken vaak als we horen hoe vaak het voorkomt: ongeveer één op de vier mensen krijgt in zijn of haar leven een beroerte of hersenbloeding. Dat is dus geen ver-van-je-bedshow voor later. Hoe eerder er hulp is, hoe groter de kans op herstel. Wachten vergroot de kans op blijvende uitval.
Waarom hersenbloedingen zo verraderlijk zijn
Bij ouderen zijn de bekende boosdoeners vaak duidelijk: jaren roken, aderverkalking, hart- en vaatziekten. Bij jongere mensen kan het anders liggen. Soms schuilt er een aangeboren zwakke plek in een bloedvat die ineens scheurt. Je merkt daar vooraf meestal niets van, tot het misgaat.
Één factor speelt bij iedereen een rol: hoge bloeddruk. Niet voor niets heet die de stille sluipmoordenaar. Je voelt ‘m vaak niet, maar je vaten staan continu onder hoge druk. Ook leefstijl tikt mee. Regelmatig drinken verhoogt direct je bloeddruk; elke dag meerdere glazen maakt het risico groter, ook als je je verder fit voelt. Daarnaast kan erfelijkheid meespelen. Komt een hersenbloeding op jonge leeftijd in je familie voor, bespreek dat dan met je huisarts. Niet om je zorgen te maken, maar om slim te voorkomen.
Herkennen in minuten: de BEFAST-check
Bij een hersenbloeding telt iedere seconde. Toch worden signalen bij jonge mensen vaak weggewuifd als “stress” of “even duizelig”. Dat is precies waarom de BEFAST-check zo handig is. Met deze simpele checklist kun je snel inschatten of het foute boel is. BEFAST staat voor Balance (evenwicht), Eyes (ogen), Face (gezicht), Arms (armen), Speech (spraak) en Time (tijd om te handelen).
Balance en Eyes: let op het evenwicht. Kan iemand plots niet meer recht lopen, wankelt diegene zonder duidelijke reden of is er heftige draaierigheid? Dat is verdacht. Kijk daarna naar de ogen: plots wazig zien, dubbelzien of verlies van zicht aan één kant kan wijzen op problemen in de hersenen. Deze klachten kunnen ineens beginnen en snel erger worden.
Face, Arms, Speech en Time: vraag iemand te lachen en kijk of één mondhoek hangt of een gezichtshelft minder meebeweegt. Laat vervolgens beide armen naar voren uitstrekken; zakt er één weg of lukt het niet om kracht te houden, dan is dat een alarmsignaal. Luister tot slot naar de spraak: onduidelijk praten, niet op woorden kunnen komen of verward klinken (zonder alcohol in het spel) is fout. Twijfel je? Bel direct 112. Tijd is echt alles: hoe sneller de behandeling start, hoe meer hersenweefsel je redt.
Wachten is het grootste risico
Op het moment zelf bagatelliseren we het vaak: “even afwachten”, “het gaat zo wel over”. Maar bij een hersenbloeding kan de schade per minuut toenemen, de bloeding groter worden of er zelfs nog één ontstaan. Hevige hoofdpijn is niet altijd aanwezig, dus laat je niet misleiden. Het belangrijkste signaal is plotselinge uitval: verlamming, spraakproblemen, zichtverlies of extreme duizeligheid. Liever één keer te vaak 112 bellen dan één keer te laat.
Zo verlaag je je eigen risico
Voorkomen kun je het niet altijd, maar je kunt je kansen wel verbeteren. Ken je bloeddruk en laat die regelmatig checken; veel mensen hebben een te hoge waarde zonder het te weten. Verder helpt het om in beweging te blijven, gevarieerd te eten, alcohol te beperken en te stoppen met roken. Wees alert op familiegeschiedenis en bespreek die met je huisarts als daar aanleiding toe is. En misschien wel het belangrijkste: onthoud de BEFAST-signalen en deel ze met de mensen om je heen. Wie snel herkent en snel handelt, vergroot de kans op volledig herstel aanzienlijk.
