Hoog cholesterol: lastig te merken, wel belangrijk
Een te hoog cholesterol geeft meestal geen duidelijke klachten. Juist daarom glipt het vaak onder de radar, terwijl het wel schade kan aanrichten aan hart en bloedvaten. Door alert te zijn op subtiele veranderingen in je lichaam kun je soms eerder ingrijpen en ellende voorkomen. Hieronder vind je signalen die je serieus wilt nemen en wat je zelf al kunt doen.
Wat leefstijl met je cholesterol doet
Veel kant-en-klaar eten, snacks en zoetigheid leveren je lichaam vooral ongezonde vetten en suikers. Dat duwt het slechte cholesterol (LDL) omhoog en het goede (HDL) omlaag, waardoor je vaten eerder dichtslibben. Met dagelijkse beweging en een voedzaam, gevarieerd menu kun je die balans juist de goede kant opduwen en je risico’s verkleinen.
Elf signalen om in de gaten te houden
1. Aanhoudende slechte adem
Blijft je adem onfris, ook al poets, flos en spoel je netjes? Veranderingen in speeksel en bacteriën kunnen samenhangen met ontregelde cholesterolwaarden. Verdwijnt het probleem niet, dan is een check bij de huisarts slim.
2. Onstilbare dorst
Heb je vaker dorst en moet je ook meer plassen, terwijl je voldoende drinkt? Dat kan wijzen op verstoringen in je bloedsuiker die soms gekoppeld zijn aan een ongunstig cholesterolprofiel. Laat je waarden nakijken als het aanhoudt.
3. Hoge bloeddruk
Vetten die zich in de vaatwand ophopen, maken de doorgang smaller. Je hart moet harder pompen, waardoor je bloeddruk stijgt. Omdat die combinatie extra risicovol is voor hart en vaten, loont regelmatig meten.
4. Wankel evenwicht
Merk je dat je vaker wiebelt of je coördinatie net wat minder is? Een verstoorde vetstofwisseling kan het zenuwstelsel beïnvloeden. Het lijkt onschuldig, maar is een signaal om je gezondheid te laten checken.
5. Gele bultjes op de huid
Kleine, gelige bobbeltjes – xanthomen – ontstaan door cholesterol dat zich onder de huid ophoopt. Ze doen meestal geen pijn, maar kunnen wel wijzen op te hoge waarden. Reden genoeg om je lipiden te laten meten.
6. Slecht slapen
Kom je moeilijk in slaap of word je vaak wakker? Cholesterol speelt mee bij de aanmaak van hormonen die je slaap-waakritme sturen. Is die balans zoek, dan kan je nachtrust daar last van hebben.
7. Sneller buiten adem
Binnen no-time hijgen bij een trap of korte wandeling? Vernauwde bloedvaten laten minder zuurstofrijk bloed door naar je spieren en longen. Kortademigheid is een alarmsignaal dat je niet moet wegwuiven.
8. Weinig bewegen
Een zittend bestaan drukt je HDL omlaag en laat LDL oplopen. Dat maakt vaten kwetsbaarder voor plaques. Dagelijks wandelen, fietsen of krachttraining brengt je waarden vaak al merkbaar op orde.
9. Voortdurend je keel schrapen
Steeds de neiging om je keel te schrapen zonder duidelijke oorzaak? Een slechtere doorbloeding kan ook in dit gebied klachten geven. Het is geen hard bewijs, maar wel een signaal om breder te laten kijken.
10. Blijvende moeheid
Altijd moe, zelfs na een goede nacht? Als er minder zuurstof bij je organen en spieren komt doordat vaten nauwer zijn, voel je je sneller uitgeput. Dat is meer dan “drukte” en verdient onderzoek.
11. Problemen met geheugen of woorden vinden
Komen namen niet op of zoek je vaker naar woorden? Beschadigde bloedvaten in de hersenen kunnen je geheugen en taal beïnvloeden. Neem zulke veranderingen serieus en laat je waarden controleren.
Wat je nu kunt doen
Twijfel je door één of meer van deze signalen? Laat je cholesterol meten bij de huisarts; dat is stap één. Intussen help je jezelf met: meer groenten, peulvruchten, volkoren en (vette) vis; minder ultrabewerkte snacks; dagelijks bewegen; stoppen met roken; en matig met alcohol. Kleine, vol te houden aanpassingen geven vaak al snel winst voor je hart en vaten.
