Een bedrag van maar liefst 32.250 euro. Zoveel moet de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) volgens een opvallende brief betalen aan een asielzoeker. Niet als schadevergoeding voor een ongeval of een andere gebeurtenis, maar omdat de overheidsdienst veel te lang heeft gedaan over het behandelen van een asielaanvraag.
De brief laat zien hoe hoog de kosten kunnen oplopen wanneer de IND wettelijke en door de rechter opgelegde beslistermijnen overschrijdt. En het gaat hier niet om één gemiste deadline. De rechter moest meerdere keren ingrijpen.
Asielzoeker krijgt verblijfsvergunning én €32.250
In de brief staat dat de betreffende persoon officieel als vluchteling wordt erkend. De asielaanvraag is ingewilligd en de persoon krijgt een verblijfsvergunning.
Maar verderop in het document staat iets wat minstens zo opvallend is.
Onder het kopje ‘U krijgt een rechterlijke dwangsom uitbetaald’ wordt uitgelegd dat de IND in totaal 32.250 euro verschuldigd is vanwege te late beslissingen.
Dat bedrag is opgebouwd uit twee afzonderlijke rechterlijke dwangsommen.
Eerste rechterlijke dwangsom: €7.500
De problemen begonnen al in 2024.
Op 1 november van dat jaar stapte de asielzoeker naar de rechtbank omdat de IND nog altijd geen beslissing had genomen.
Op 9 december 2024 kreeg de asielzoeker gelijk. De rechter bepaalde dat de IND binnen zestien weken alsnog een besluit moest nemen.
Daarbij werd een dwangsom vastgesteld van 100 euro per dag, met een maximum van 7.500 euro.
Maar ook die nieuwe deadline werd niet gehaald.
Op 31 maart 2025 was de beslistermijn verstreken. Daardoor moest de IND het maximale bedrag van 7.500 euro betalen.
En daarmee was de zaak nog niet afgelopen.
Tweede keer naar de rechter: nog eens €24.750
Omdat de IND ondanks de eerdere rechterlijke uitspraak nog steeds geen beslissing had genomen, volgde opnieuw een rechtszaak.
Op 29 december 2025 verklaarde de rechter ook dit beroep gegrond.
Ditmaal kreeg de IND acht weken om alsnog een besluit te nemen.
De financiële gevolgen bij een nieuwe overschrijding waren bovendien een stuk groter: 250 euro per dag, met een maximum van 37.500 euro.
Ook deze termijn verstreek zonder beslissing.
Volgens de brief liep de tweede dwangsom daardoor op tot 24.750 euro.
Het totaalbedrag werd daarmee:
€7.500 + €24.750 = €32.250.
IND moet bedrag uitbetalen
De brief maakt ook duidelijk hoe de betaling wordt afgehandeld.
Bij het besluit zit een declaratieformulier. Zodra de asielzoeker dit ingevuld terugstuurt, zal de IND de dwangsommen uitbetalen.
Volgens de brief gebeurt dat meestal binnen zes weken na ontvangst van het formulier, al kan het bij drukte langer duren.
Het gaat dus niet alleen om een theoretische berekening. In het document staat expliciet dat de betreffende persoon recht heeft op uitbetaling van het genoemde bedrag.
Of het geld inmiddels daadwerkelijk is overgemaakt, blijkt niet uit de getoonde brief.
Als een asielaanvraag in NL niet tijdig wordt behandeld, krijgt een #asielzoeker €32.500,- aan zogenaamde dwangsommen overgemaakt. Leuk bedragje waarvoor een Nederlander vaak jarenlang moet sparen!
Welke bij de #overheid werkende debiel heeft ooit bedacht dat dit oké is? 😠 https://t.co/yqWdcZMjzv
— Nicky (@nickynicky78) October 6, 2026
Waarom moet de IND zoveel geld betalen?
De bedragen komen voort uit rechterlijke dwangsommen.
Wanneer de IND niet binnen de geldende termijn beslist, kan een aanvrager onder bepaalde voorwaarden naar de rechter stappen.
De rechter kan de IND vervolgens verplichten alsnog binnen een vastgestelde periode een besluit te nemen. Gebeurt dat niet, dan kan een dwangsom verschuldigd worden.
Die regeling is bedoeld om te voorkomen dat mensen eindeloos op een overheidsbesluit moeten wachten.
Maar wanneer een overheidsdienst structureel moeite heeft om deadlines te halen, kunnen de financiële gevolgen aanzienlijk zijn.
En uiteindelijk worden die kosten gedragen door de overheid.
IND wil zelf ook van dwangsommen af
Opvallend genoeg is de IND zelf eveneens kritisch op het huidige systeem.
De dienst heeft eerder aangegeven dat dwangsomprocedures veel tijd, geld en capaciteit kosten.
Volgens de IND zorgen deze procedures er niet voor dat asielaanvragen sneller worden afgehandeld. Medewerkers moeten juist tijd besteden aan juridische procedures die anders gebruikt zou kunnen worden voor het behandelen van aanvragen.
In april 2025 werd de bestuurlijke dwangsom afgeschaft. De rechterlijke dwangsom, zoals in deze brief, bleef echter bestaan.
De IND heeft sindsdien opnieuw gepleit voor het schrappen van die rechterlijke dwangsommen.
Moeten deze dwangsommen worden afgeschaft?
De brief raakt aan een discussie die al langer speelt.
Voorstanders van het afschaffen van rechterlijke dwangsommen wijzen op de kosten voor de overheid. Geld dat wordt uitgekeerd vanwege te late beslissingen kan immers niet meer worden gebruikt voor extra personeel of het wegwerken van achterstanden.
Tegenstanders van afschaffing benadrukken juist dat de overheid zich aan haar eigen regels moet houden. Zonder financiële consequenties zou er minder druk kunnen zijn om aanvragen tijdig te behandelen.
Daar komt bij dat asielzoekers soms lange tijd in onzekerheid verkeren over hun toekomst. Een rechterlijke dwangsom is een manier om een overheidsdienst aan te spreken wanneer zelfs een door de rechter opgelegde termijn niet wordt nageleefd.
De centrale vraag is dan ook hoe de overheid ervoor kan zorgen dat aanvragen sneller worden behandeld, zonder dat daar telkens kostbare rechtszaken voor nodig zijn.
Eén brief, een bedrag van ruim 32.000 euro
Wat deze zaak bijzonder maakt, is hoe concreet de financiële gevolgen zichtbaar worden.
Een eerste gemiste rechterlijke deadline kostte 7.500 euro. Een tweede overschrijding leverde nog eens 24.750 euro op.
Samen gaat het om 32.250 euro voor één dossier.
Het document maakt daarmee duidelijk waarom de discussie over rechterlijke dwangsommen bij asielaanvragen zo gevoelig ligt.
Moet de overheid deze bedragen blijven betalen wanneer zij haar eigen deadlines niet haalt? Of moet het systeem veranderen en moet de nadruk volledig komen te liggen op het sneller behandelen van aanvragen?
Eén ding staat vast: zolang beslistermijnen worden overschreden en rechters dwangsommen opleggen, kunnen de bedragen flink oplopen.
