Bij het strengste asielzoekerscentrum van Nederland is grote onrust ontstaan. Drie artsen hebben hun werkzaamheden neergelegd omdat zij zich ernstige zorgen maken over de veiligheid en de medische zorg voor bewoners.
In de speciale opvanglocatie in Hoogeveen verblijven asielzoekers die op andere locaties ernstige overlast hebben veroorzaakt. Maar volgens betrokken artsen worden er tegenwoordig ook mensen met zware psychiatrische problemen geplaatst.
Die combinatie zorgt volgens hen voor gevaarlijke situaties, waarbij regelmatig vechtpartijen uitbreken.
Een van de artsen waarschuwt zelfs dat het slechts een kwestie van tijd kan zijn voordat zich een ernstig incident voordoet.
Drie artsen trekken aan de bel en vertrekken
Het gaat om de Handhaving- en Toezichtlocatie (HTL) in Hoogeveen.
Deze locatie is bedoeld voor asielzoekers die vanwege ernstige overlast niet langer in een regulier asielzoekerscentrum kunnen verblijven.
Denk aan mensen die zich agressief gedragen, medewerkers bedreigen of vernielingen aanrichten.
In Hoogeveen gelden daarom strengere regels en is er meer toezicht dan in gewone opvanglocaties.
Maar volgens drie artsen die bij de locatie betrokken waren, is de situatie de afgelopen jaren steeds problematischer geworden.
Zij zeggen herhaaldelijk te hebben gewaarschuwd voor de gevolgen van het plaatsen van mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen.
Hun bezwaren zouden onvoldoende zijn meegenomen.
Uiteindelijk besloten alle drie de artsen te stoppen met hun werkzaamheden bij de locatie.
Dat blijkt uit onderzoek van NRC, dat sprak met betrokken artsen en interne documenten inzag.
‘Constant vechtpartijen’ binnen het asielcentrum
Een van de vertrokken artsen beschrijft de samenstelling van de bewonersgroep als een gevaarlijke combinatie.
In het centrum verblijven volgens de arts mensen met ernstige verslavingsproblemen, zware psychische klachten en een geschiedenis van agressief gedrag.
Sommige bewoners hebben daarnaast traumatische ervaringen meegemaakt.
Volgens de arts ontstaan hierdoor regelmatig conflicten.
Er zouden voortdurend vechtpartijen plaatsvinden.
De arts spreekt van een situatie waarin bewoners elkaar niet helpen om tot rust te komen, maar waarin spanningen juist kunnen oplopen.
Dat baart de betrokken zorgverleners grote zorgen.
Niet alleen vanwege de veiligheid van het personeel, maar ook vanwege de bewoners die dringend medische behandeling nodig hebben.
Psychiatrische patiënten horen hier eigenlijk niet thuis
Toen de opvanglocatie in 2020 werd geopend, golden strengere voorwaarden voor de plaatsing van mensen met psychiatrische problemen.
Bewoners met acute psychiatrische problematiek kwamen in beginsel niet in aanmerking voor plaatsing.
Maar in 2024 werden de voorwaarden aangepast.
Sindsdien vormt een psychiatrische aandoening niet automatisch meer een belemmering.
Er wordt vooral gekeken of de noodzakelijke medische zorg op de locatie kan worden voortgezet.
Volgens de betrokken artsen heeft deze wijziging ertoe geleid dat ook mensen met zeer ernstige psychische problemen in Hoogeveen terechtkomen.
En juist daar zit volgens hen het probleem.
De HTL is namelijk geen psychiatrische kliniek.
Er werken geen vaste psychiaters of psychiatrisch verpleegkundigen die voortdurend gespecialiseerde behandeling kunnen bieden.
Inspectie waarschuwde al eerder
De zorgen van de artsen staan niet op zichzelf.
De Inspectie Justitie en Veiligheid waarschuwde in april 2026 al dat de HTL niet is ingericht als zorginstelling.
Volgens de inspectie verblijven er mensen met complexe psychiatrische problemen die eigenlijk gespecialiseerde behandeling nodig hebben.
Het personeel kan toezicht houden en begeleiding bieden, maar beschikt niet over dezelfde mogelijkheden als medewerkers van een psychiatrische instelling.
Daardoor kunnen gevaarlijke situaties ontstaan.
De inspectie wees daarbij op risico’s voor zowel bewoners als medewerkers.
Toch is het probleem volgens de betrokken artsen nog altijd niet opgelost.
Artsen zeggen dat medische adviezen werden genegeerd
Een van de meest opvallende onderdelen van de zaak is de kritiek op de manier waarop bewoners worden geplaatst.
Huisartsen Marike Ooms en Clara Verbeek verklaren dat zij onder druk werden gezet om akkoord te gaan met bepaalde plaatsingen.
Volgens hen gebeurde het dat zij een negatief medisch oordeel gaven, maar dat een bewoner uiteindelijk toch werd toegelaten.
Een van de artsen zegt dat haar medische beoordeling niet altijd werd gerespecteerd.
Toen de artsen in 2024 weigerden nog langer plaatsingsverzoeken te beoordelen, werd de werkwijze veranderd.
Sindsdien worden medische dossiers volgens de berichtgeving op afstand beoordeeld door een andere zorgpartij.
Daarbij wordt de betreffende bewoner niet altijd persoonlijk onderzocht.
De artsen vinden dat zorgwekkend, omdat een dossier volgens hen niet altijd voldoende inzicht geeft in de actuele psychiatrische toestand van iemand.
COA spreekt beschuldigingen tegen
Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) herkent zich niet in het beeld dat medische adviezen structureel worden genegeerd.
Ook GezondheidsZorg Asielzoekers (GZA), de organisatie die de medische zorg voor asielzoekers regelt, bestrijdt die voorstelling van zaken.
Volgens beide organisaties worden negatieve medische adviezen doorgaans overgenomen.
Het COA zegt dat alleen in uitzonderlijke situaties van een advies wordt afgeweken, bijvoorbeeld wanneer de veiligheid van andere bewoners of medewerkers in het geding is.
Daarmee staan de verklaringen van de vertrokken artsen tegenover de reactie van de verantwoordelijke organisaties.
Ernstig verwarde bewoners kunnen gewoon vertrekken
Een ander punt waarover artsen zich zorgen maken, is dat de HTL geen gevangenis is.
Hoewel er strenge regels gelden, kunnen bewoners de opvang onder bepaalde voorwaarden verlaten.
Dat geldt ook voor mensen die op dat moment ernstig verward zijn.
Volgens een van de artsen kan iemand die besluit afstand te doen van zijn recht op opvang na het ondertekenen van documenten binnen enkele minuten buiten staan.
De arts vreest dat dit tot gevaarlijke situaties kan leiden wanneer iemand ernstige psychiatrische klachten heeft en niet de juiste behandeling krijgt.
Daarbij moet worden benadrukt dat een psychiatrische aandoening op zichzelf niet betekent dat iemand gevaarlijk is.
De zorgen hebben specifiek betrekking op de combinatie van ernstige ontregeling, overlastgedrag en onvoldoende passende zorg.
Ook gespecialiseerde opvang zit in de problemen
Voor asielzoekers met ernstige psychiatrische problemen bestaan gespecialiseerde behandelvoorzieningen.
Een bekende locatie is het Centrum voor Transculturele Psychiatrie Veldzicht in Balkbrug.
Daar kunnen patiënten in een beveiligde omgeving intensieve psychiatrische zorg ontvangen.
Maar ook de beschikbaarheid van dergelijke behandelplekken staat onder druk.
Bovendien is besloten de overeenkomst voor de behandeling van asielzoekers bij Veldzicht per 1 januari 2027 te beëindigen.
Volgens de instelling worden daarom geen nieuwe asielzoekers meer opgenomen.
Daardoor wordt de vraag nog dringender waar mensen met complexe psychiatrische en veiligheidsproblemen terechtkunnen.
Arts vreest ernstig incident
De artsen waarschuwen dat de huidige situatie niet onbeperkt kan voortduren.
Zij vinden dat mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen moeten worden behandeld op locaties die daarvoor zijn ingericht.
Wanneer deze mensen terechtkomen in een opvangcentrum waar vooral toezicht en handhaving centraal staan, kunnen hun klachten volgens de artsen juist verergeren.
Een van de vertrokken artsen zegt te vrezen voor een ernstig incident als er niets verandert.
Of en wanneer zoiets zou gebeuren, is niet te voorspellen.
Wel maken de verklaringen duidelijk dat er binnen de opvang grote zorgen bestaan over de combinatie van veiligheid, psychiatrische zorg en een tekort aan geschikte behandelplekken.
Wie neemt de verantwoordelijkheid?
De situatie in Hoogeveen roept belangrijke vragen op.
Waarom worden mensen met ernstige psychiatrische problemen geplaatst in een centrum dat niet is ingericht voor gespecialiseerde behandeling?
En wat gebeurt er wanneer artsen waarschuwen dat een plaatsing medisch onverantwoord is?
Het COA benadrukt dat het rekening houdt met medische adviezen, terwijl de vertrokken artsen juist zeggen dat hun waarschuwingen onvoldoende serieus werden genomen.
De discussie gaat daarmee niet alleen over overlast in asielzoekerscentra, maar ook over de veiligheid van medewerkers, de bescherming van andere bewoners en de toegang tot noodzakelijke psychiatrische zorg.
Wat vind jij? Moeten asielzoekers met ernstige psychiatrische problemen verplicht worden ondergebracht in gespecialiseerde zorginstellingen in plaats van reguliere of streng beveiligde opvanglocaties?
